Seul'den kuzeye doğru bir saat sürünce şehrin gürültüsü kesilir, yollar düzleşir ve tabelalar değişir: askeri bölge uyarıları, çelik bariyerler, nöbet kuleleri. DMZ (Demilitarize Edilmiş Bölge), 1953'ten beri Kuzey ve Güney Kore arasında çekilmiş 248 kilometre uzunluğunda bir sınır hattı. Ama "demilitarize" kelimesi aldatıcı: burası dünyanın en ağır silahlandırılmış bölgelerinden biri. Karşılıklı tüfek namlularının hiç indirilmediği, her iki taraftan 1,2 milyon askerin nöbet tuttuğu bir hat. Japonya Güney Kore Turu kapsamında bu sınıra gitmek, savaşın donmuş anını görmek gibi.

DMZ'nin Tarihi: Nasıl Ortaya Çıktı?

1950-1953 Kore Savaşı bittiğinde iki taraf ateşkes imzaladı, ama barış anlaşması imzalamadı. Teknik olarak Kuzey ve Güney Kore hâlâ savaş halinde. DMZ, bu ateşkesin fiziksel çizgisi: 38. paralel civarında, iki ülke arasına çizilmiş 4 kilometre genişliğinde bir tampon bölge. Kuzey 2 kilometre çekildi, Güney 2 kilometre çekildi, ortada kimsenin olmadığı bir şerit kaldı. Ama pratikte bu şerit kimsenin değil, herkesin: mayınlar, dikenli teller, gözetleme kuleleri, yeraltı tünelleri. 1953'ten beri bu hattı geçmeye çalışan yüzlerce kişi öldü. Sınır hattının ortasında, Panmunjom köyünde ateşkes görüşmeleri yapıldı ve bugün hâlâ burada karşılıklı toplantılar oluyor. Köyün ortasından geçen çizgi, ayakkabılarınızın altında: bir adım Güney Kore, bir adım Kuzey Kore.

DMZ'de Ziyaretçiler Neyi Görür?

Turlar sabah erken başlar, çünkü askeri izin saatleri sınırlı. İlk durak genellikle Imjingak Barış Parkı: savaş anıtları, eski bir lokomotif (savaş sırasında bombalanmış, hâlâ kurşun delikleri üzerinde) ve ailelerin Kuzey'deki akrabalarına mesaj bıraktığı renkli kurdeleler. Burası hâlâ sivil bölge. Asıl sınıra girmek için kontrol noktasından geçmeniz, pasaport göstermeniz, belirli kıyafet kurallarına uymanız gerekiyor: yırtık kot yasak, askeri tarz kıyafet yasak, fotoğraf çekim açıları sınırlı. Dora Gözlem İstasyonu'ndan dürbünlerle Kuzey Kore topraklarını görürsünüz: 2 kilometre ötede propaganda köyü, dev bayrak direği, bomboş binalar. Rehber anlatır: "Şu binalar boş, ışık yakmak için jeneratör kullanıyorlar, kimse oturmuyor." 3. İstilâ Tüneli en etkileyici durak: Kuzey Kore'nin Güney'e saldırı için kazdığı yeraltı tüneli, 73 metre derinlikte, 1978'de keşfedildi. İçeri girmek için miğfer takıyorsunuz, tavana kafanızı çarpmamanız mucize.

Ziyaretçi Olarak DMZ'yi Anlamak

DMZ turunda iki duygu çarpışır: turistik merak ve gerçek tehlike hissi. Rehberler espri yapar, fotoğraf çektirirsiniz, ama askerler gülmez. Ortak Güvenlik Bölgesi (JSA)'nde mavi barakalara girdiğinizde, masanın ortasından geçen çizgiyi gösterirler: "Bu taraf Güney, bu taraf Kuzey." Masanın Kuzey tarafına geçip fotoğraf çekebilirsiniz, teknik olarak Kuzey Kore topraklarına girmiş olursunuz. Ama pencereden karşıya baktığınızda, 50 metre ötede Kuzey Koreli askerler de size bakıyor. Yurt dışı turları arasında bu kadar gergin bir atmosfere sahip başka rota yok. Burada anımsatılan şey şu: Soğuk Savaş bitti ama bu sınırda bitmedi. Aileler hâlâ ayrı, telefon görüşmeleri yasak, mektup bile gönderilemiyor.

DMZ Hakkında Az Bilinen 8 Gerçek

• Yaban hayatının cenneti: İnsanların girmediği DMZ, 70 yıldır doğal bir koruma alanı. Nesli tükenmekte olan Kore kaplanı ve Asya siyah ayıları burada yaşıyor.
• Propaganda köyleri: Kuzey'de Kijong-dong köyü, Güney'de Daeseong-dong köyü karşılıklı propaganda yapıyor. Kuzey'deki bayrak direği 160 metre, dünyanın en yükseği.
• 4 tünel keşfedildi: Kuzey'in kazdığı saldırı tünelleri, saatte 30.000 asker geçirebilecek genişlikte. Kaç tane daha olduğu bilinmiyor.
• JSA'da kurallar sıkı: Askerlere el sallama, gülümseme, işaret yapma yasak. Kuzey askerleri fotoğraf çekiyor, sizi izliyor.
• Mayın sayısı bilinmiyor: Tahminler 1-2 milyon mayın arasında. Temizleme çalışmaları yavaş, tehlikeli.
• DMZ'de bir köy: Güney tarafında Daeseong-dong köyü, 200 kişi yaşıyor. Vergi muaflar, ama gece sokağa çıkma yasağı var.
• Balonlarla propaganda: Güney Koreli aktivistler balon atıyor, içinde USB, dolar, broşür. Kuzey askerleri indirmeye çalışıyor.
• Ortak maç oynanmıyor:2007'de denendi, bir daha tekrarlanmadı. Güvenlik riski çok yüksek.

DMZ Deneyimi Neden Bu Kadar Güçlü?

Çoğu sınır hattı harita üzerinde bir çizgidir, DMZ ise gerçek bir duvar. Burada savaşın bittiğini değil, durduğunu görüyorsunuz. Aileler hâlâ ayrı, köprüler hâlâ kopuk, trenler hâlâ durmuş. Imjingak Parkı'ndaki "Özgürlük Köprüsü"nü geçemiyorsunuz, çünkü köprü yarıda bitiyor. Karşı tarafı görebiliyorsunuz ama gidemiyorsunuz. Avrupa Rüyası ile Uzak Doğu turlarında bu duraklar, savaşın sadece tarih kitaplarında olmadığını hatırlatıyor. DMZ, dünya haritasının en donmuş noktası: 70 yıldır hiçbir şey değişmedi.